Εμβόλια COVID-19 και μυοκαρδίτιδα στους νέους. Ρωτήσαμε τους πλέον ειδικούς στην Ελλάδα

Διαβάζοντας για μια πρόσφατη έρευνα στις ΗΠΑ, που το πιο εντυπωσιακό εύρημά της είναι ότι ‘Τα ποσοστά μυοκαρδίτιδας που αναφέρθηκαν στο VAERS ήταν σημαντικά υψηλότερα σε νέους μεταξύ 13 και 23 ετών με ∼80% να εμφανίζονται στους άνδρες. Εντός 8 εβδομάδων από την προσφορά στο κοινό προϊόντων COVID-19 στην ηλικιακή ομάδα 12-15 ετών, βρήκαμε 19 φορές τον αναμενόμενο αριθμό περιπτώσεων μυοκαρδίτιδας στους εθελοντές εμβολιασμού σε σχέση με τα ποσοστά μυοκαρδίτιδας για αυτήν την ηλικιακή ομάδα’ απευθυνθήκαμε σε καθηγητές καρδιολογίας των ελληνικών πανεπιστημίων υποβάλλοντάς τους τα ερωτήματα:

Πώς αξιολογείτε την μελέτη; Τι σημαίνει αυτό; Πόσο σοβαρό είναι; Υπάρχουν στοιχεία για την Ελλάδα;

Οι απαντήσεις τους έχουν ως εξής:

ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΝΤΑΒΛΟΥΡΟΣ, Καθηγητής Παθολογίας-Καρδιολογίας ΔΝΤΗΣ Καρδιολογικού Τμήματος, Παθολογικής Κλινικής, ΠΓΝ Πατρών

Το VAERS (Vaccine Adverse Event Reporting System), δημιουργήθηκε το 1990 από τον FDA και το CDC προκειμένου να καταχωρούνται πιθανές ανεπιθύμητες δράσεις των εμβολίων. Ο πρωταρχικός του στόχος είναι να διερευνώνται πιθανά προβλήματα ασφάλειας προϊόντων που δεν έχουν αναδειχτεί στις αντίστοιχες (μικρής σχετικά διάρκειας), κλινικές μελέτες (postlicensure vaccine safety monitoring). Η εισαγωγή στοιχείων στο σύστημα είναι παθητική με γνωστό πρόβλημα τόσο την υπο- όσο και την υπερ-καταχώρηση πιθανών παρενεργειών. Για αυτό το λόγο, συμπεράσματα από τη στατιστική μελέτη δεδομένων του VAERS μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση μιας θεωρίας (hypothesis generating), όχι όμως ως αποδεικτικά στοιχεία.

Σε πρόσφατη μελέτη με δεδομένα καταχωρημένα στο VAERS ως τις 9 Ιουλίου 2019, για την ανάλυση της πιθανής επίπτωσης μυοκαρδίτιδας μετά από εμβολιασμό με mRNA εμβόλια κατά του κοροναϊού, αναφέρονται 559 περιπτώσεις (0.14% όλων των πιθανών ανεπιθύμητων συμβαμάτων), σαφώς περισσότερες στην ηλικιακή ομάδα 13-23 ετών και ∼80% σε άρρενες. Οι περισσότερες περιπτώσεις εμφανίστηκαν μετά τη δεύτερη δόση (συνήθως σε 3 ημέρες). Το CDC εκτιμά ότι ως τις 7 Ιουνίου 2021 σε παιδιά ηλικίας 12-15 ετών η επίπτωση της πιθανής μυοκαρδίτιδας σχετιζόμενης με το εμβόλιο είναι περίπου 0.016% ή 1.6 ανά 100.000. Στο σύνολο όλων των εμβολιασμένων η επίπτωση της πιθανής μυοκαρδίτιδας είναι περίπου 4 ανά 1.000.000 εμβόλια. Η μελέτη αυτή δε μας λέει κάτι καινούργιο. Έχει προηγηθεί ανακοίνωση του CDC με δεδομένα ως τις 11 Ιουνίου 2021,με επίπτωση 0,4 περιπτώσεις ανά 100.000 εμβολιασμούς. Το 96% νοσηλεύτηκε και είχαν καλή κλινική έκβαση. Με δεδομένη την πιθανότητα επιπλοκών από τη νόσηση με πιθανότητα μάλιστα θανάτου περίπου 0.1-1 ανά 100.000 ασθενείς στην ηλικιακή ομάδα 12-19 ετών, όλοι οι διεθνείς επιστημονικοί οργανισμοί κρίνουν ότι τα οφέλη από τον εμβολιασμό είναι περισσότερα από τις πιθανές παρενέργειες. Έτσι ο CDC προτείνει εμβολιασμό σε όλα τα άτομα άνω των 12 ετών. Αντίστοιχα στοιχεία για τη χώρα μας δεν υπάρχουν. Παρόλα αυτά στην κάθε μέρα κλινική πράξη δεν έχουμε διαπιστώσει κάτι ανησυχητικό.

Συμπερασματικά: Όλοι πρέπει να κατανοήσουμε ότι η ιατρική εξελίσσεται με το πείραμα και την παρατήρηση και βασίζεται στη στατιστική. Ακόμα πιο σημαντικό είναι να καταλάβουμε ότι ΔΕΝ υπάρχουν 100% εγγυήσεις για καμία θεραπεία (φάρμακο, ή επέμβαση) και για κανένα προληπτικό μέσο (εμβόλια). Αυτό που υπάρχει είναι η σύγκριση -με τα εργαλεία της στατιστικής- ανάμεσα στο όφελος και στις πιθανές παρενέργειες. Σήμερα πλέον γνωρίζουμε ότι 98% των θανάτων από την CoViD-19 αφορούν σε ανεμβολίαστους ασθενείς. Γνωρίζουμε επίσης ότι ο εμβολιασμός κατά της CoViD-19 δε μειώνει μόνο την πιθανότητα εισαγωγής στο νοσοκομείο και θανάτου από τη νόσο, αλλά και πολλαπλές επιπλοκές μεταξύ των οποίων η ίδια η μυοκαρδίτιδα από κοροναϊό, η βλάβη πολλαπλών άλλων οργάνων και οι μακροπρόθεσμες επιπλοκές από τη νόσο όπως το σύνδρομο long COVID-19.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΟΥΤΟΥΖΑΣ, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πλέον ότι ο εμβολιασμός είναι το πιο ισχυρό όπλο που έχουμε μέχρι τώρα έναντι της πανδημίας COVID-19. Είναι σαφές ότι εκτός από τους θανάτους, αυξάνονται κατά 8-12 φορές οι θρομβώσεις που παρατηρούνται σε όσους νοσούν από COVID-19, καθώς και ότι στο 10% περίπου των ασθενών παρατηρείται καρδιακή συμμετοχή. Με τα εμβόλια των Pfizer/Biontech και Moderna παρατηρείται αυξημένη επίπτωση μυοκαρδίτιδας και περικαρδίτιδας. Μέχρι τώρα η επίπτωση της μυοκαρδίτιδας αναφέρεται 1/100000 εμβολιασμένους περίπου και αντίστοιχα της περικαρδίτιδας 1,8/100000. Παρόμοια είναι και τα ευρήματα στην Ελλάδα. Πρέπει να τονισθεί βέβαια ότι υποεκτιμάται το ποσοστό αυτό, γιατί πολλοί εμβολιασμένοι είναι ασυμτωματικοί ή ελαφρώς συμπτωματικοί και έτσι δεν γίνεται η διάγνωση. Τα ενθαρρυντικά νέα είναι ότι μέχρι τώρα δεν είχαμε θανάτους από τις ανεπιθυμητές αυτές παρενέργειες. Σε μια πρόσφατη όμως ανάλυση δεδομένων αναφέρεται ότι αυξήθηκαν κατά 19 φορές τα επεισόδια μυοκαρδίτιδας έναντι των αναμενομένων σε παιδιά ηλικίας 12-15 έτη, χωρίς όμως να προδιορίζεται αν είναι λόγω του εμβολίου, λόγω της πανδημίας ή/και της αυξημένης ευαισθησίας του πληθυσμού συγκριτικά με παλαιότερα έτη. Ακόμα αναφέρθηκαν και 6 θάνατοι (1,1% του συνόλου των εμβολιασμένων) λόγω της μυοκαρδίτιδας. Πρέπει να τονίσουμε ότι έχει μεθοδολογικά προβλήματα αυτή η ανάλυση, διότι χρησιμοποιεί μια βάση δεδομένων που δεν είναι πλήρως συμπληρωμένη, ενώ και η διάγνωση της μυοκαρδίτιδας δεν τεκμηριώνεται σε όλα τα περιστατικά. Παρά ταύτα  χρειάζεται να υπάρχει επαγρύπνηση για αύξηση των παρενεργειών, ιδιαίτερα στα παιδιά.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΟΥΦΗΣ Καθηγητής Καρδιολογίας Δ/ντής Α’ Παν/κής Καρδιολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Γ.Ν. Αθηνών & ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Καρδιολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ Α Παν/ή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Αθηνών

Η οξεία μυοκαρδίτιδα μετά από μία ιογενή λοίμωξη στην παιδική ηλικία είναι μία σχετικά σπάνια πάθηση που προσβάλει περίπου 2/100.000 παιδιά κάθε χρόνο. Παρότι στις περισσότερες περιπτώσεις η πορεία της νόσου είναι καλοήθης υπάρχουν και σπάνιες περιπτώσεις (<5%) με δυσμενή κατάληξη. Πρόσφατα τα εμβόλια έναντι της COVID-19 προστέθηκαν στον κατάλογο των αιτίων που μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στην καρδιά είτε υπό την μορφή μυοκαρδίτιδας είτε με εκείνη της περικαρδίτιδας. Η επιπλοκή αυτή είναι συχνότερη με τα mRNA εμβόλια (Pfizer ή Moderna), παρατηρείται κυρίως μέσα σε μία εβδομάδα μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου και είναι συχνότερη στα αγόρια όπως και η κοινή μυοκαρδίτιδα. Είναι λογικό ότι η πρόσφατη έγκριση του εμβολίου για επείγουσα χρήση σε παιδιά ηλικίας 12-15 ετών (Pfizer) δημιούργησε ανησυχίες για την αύξηση του ποσοστού μυοκαρδίτιδας στα παιδιά, που αποτελούν μία υποομάδα στην οποία η νόσηση από κορονοϊό έχει καλοηθέστερη πορεία σε σχέση με τους ενηλίκους. Οι ανησυχίες αυτές ενισχύθηκαν και από το γεγονός ότι πρόσφατη δημοσίευση αναφέρει σημαντική αύξηση (έως και 19 φορές) του κινδύνου μυοκαρδίτιδας μετά από εμβόλιο σε ηλικίες μεταξύ 12-15 σε σχέση με τον αναμενόμενο αριθμό μυοκαρδιτίδων σε αυτή την ηλικία. Ωστόσο η αποκλειστικά αριθμητική προσέγγιση μπορεί να είναι παραπλανητική. Συγκεκριμένα τα παραπάνω στοιχεία προκύπτουν από καταγραφές δεδομένων στις οποίες περιλαμβάνονται όλες οι περιπτώσεις με πιθανή συσχέτιση του εμβολίου με τη μυοκαρδίτιδα χωρίς αυτή να μπορεί να τεκμηριωθεί. Σε πλήρη αντίθεση με τα παραπάνω στοιχεία στις αυστηρά ελεγχόμενες κλινικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για την έγκριση του εμβολίου και δημοσιεύτηκαν σε κορυφαία ιατρικά περιοδικά σε 2260 παιδιά 12-15 ετών που εμβολιάστηκαν δεν καταγράφηκε κανένα περιστατικό μυοκαρδίτιδας. Ένα δεύτερο πολύ σημαντικό στοιχείο είναι ότι η ίδια η λοίμωξη από κορονοϊό, εκτός των άλλων, προκαλεί μυοκαρδίτιδα στο 5% των περιπτώσεων, ένα ποσοστό καθόλου ευκαταφρόνητο. Τρίτο και ιδιαίτερα σημαντικό τα παιδιά μπορούν να λειτουργήσουν ως υπερμεταδότες μεταφέροντας λοιμώξεις σε ευάλωτα άτομα του οικογενειακού τους περιβάλλοντος με συχνά καταστροφικές συνέπειες. Τέλος με βάση τα υπάρχοντα διεθνή στοιχεία (στην Ελλάδα ο αριθμός των εμβολιασθέντων στο συγκεκριμένο ηλικιακό φάσμα είναι ακόμη μικρός) η μυοκαρδίτιδα από εμβόλιο κατά της COVID 19 είναι στο πλείστον των περιπτώσεων καλοήθης και αυτοπεριοριζόμενη. Συμπερασματικά η παράθεση αριθμών χωρίς δεύτερη ανάγνωση και χωρίς ολιστική προσέγγιση του θέματος δημιουργεί εντυπώσεις χωρίς να δίνει λύσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ιατρική κοινότητα δεν πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή επαγρύπνηση, να μελετά και να αναλύει όλα τα επιστημονικά δεδομένα. Η ασφάλεια του πληθυσμού και πόσο μάλλον των παιδιών είναι καθήκον και υποχρέωση όλων. Η απλή παράθεση αριθμών χωρίς εμπεριστατωμένη ανάλυση μόνο παραπλανητική μπορεί να είναι και στα χέρια μη ειδικών ακόμη και καταστροφική.

Tags:

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Ads

You May Also Like

Έκτακτα μέτρα και στην Ελλάδα για τον κοροναϊό – Ποιες οδηγίες εκδόθηκαν από τον ΕΟΔΥ

Ενημερωτικό υλικό και οδηγίες για τις πύλες εισόδου της χώρας και τα νοσοκομεία έχει ...

Κορωνοϊός: Το 80% των κρουσμάτων δεν είναι σοβαρά, σε ρίσκο ηλικιωμένοι και άρρωστοι

Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από την μεγαλύτερη έως τώρα κινεζική μελέτη. Η έρευνα του Κινεζικού ...

Πλήγματα κορονοϊού στην οικονομία: 41 δισ. ευρώ η «ζημιά»

  Ο κορονοϊός έκανε «αισθητή την παρουσία του» και στην υγεία των πολιτών αλλά ...

Κορονοϊός: Βρέθηκε θετικός ποδοσφαιριστής της ΑΕΛ

Η ΠΑΕ ΑΕΛ ανακοίνωσε ότι ποδοσφαιριστής της βρέθηκε θετικός στον κορονοϊό. Ο παίκτης εμφάνισε ...

Ερευνα: Πιθανώς πιο μολυσματική η νέα μετάλλαξη του κορωνοϊού

Το ενδεχόμενο η μετάλλαξη του SARS-CoV-2 που κυριαρχεί σήμερα στον κόσμο να μολύνει πιο ...

AstraZeneca: Ξεκίνησε το τελευταίο στάδιο κλινικών δοκιμών του υποψήφιου εμβολίου κατά του κορονοϊού

Η φαρμακευτική εταιρία AstraZeneca Plc ανακοίνωσε χθες Δευτέρα ότι ξεκίνησε την εισαγωγή ενηλίκων για ...