Μάνος Χατζιδάκις: «Ποτέ δεν πρόκειται να τελειώσει η ανθρώπινη περιπέτεια, αλλά και η ανθρώπινη ευπιστία»

Σαν σήμερα στις 15 Ιουνίου 1994 έφυγε από τη ζωή

Ήταν μια μέρα σαν αυτή –15 Ιουνίου 1994 που έφυγε ο μοναδικός, ευφυής και ακούραστος Μάνος Χατζιδάκις.Ήταν μια μέρα σαν αυτή όπου όλα τα ραδιόφωνα μετέδιδαν τα τραγούδια του σε ατελείωτα αφιερώματα.

Η μουσική του παιδεία ξεκίνησε στην ηλικία των τεσσάρων ετών, κάνοντας μαθήματα πιάνου, ενώ παράλληλα διδάχτηκε βιολί και ακορντεόν. Εργάστηκε ως φορτοεκφορτωτής, παγοπώλης, υπάλληλος φωτογραφείου και βοηθός νοσοκόμου στα χρόνια της κατοχής. Γνώρισε και συναναστράφηκε σπουδαίες προσωπικότητες στο χώρο της μουσικής όπως τους Κουν, Γκάτσο, Σεφέρη και Ελύτη. Συνέθεσε μουσικές που έμελλε να αφήσουν εποχή, να αναγνωριστούν ως κλασικές και να τον οδηγήσουν στην κατάκτηση βραβείου όσκαρ. Έγινε επικεφαλής του «Τρίτου Προγράμματος» και αγαπήθηκε όχι μόνο στην εγχώρια κοινωνία αλλά και στο εξωτερικό.

Ο λόγος για τον «Μεγάλο Ερωτικό»  και ιδιοφυή μουσικό,  Εμμανουήλ Χατζιδάκι, που σαν σήμερα, πριν από 25 χρόνια, έφυγε από τη ζωή.

Δείτε πέντε πράγματα που θα έπρεπε να γνωρίζετε για τη ζωή και το έργο του.

1. Κέρδισε Όσκαρ αλλά αρνήθηκε να το παραλάβει

Το 1961 ο Μάνος Χατζιδάκις βραβεύτηκε με το Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού για το τραγούδι «Τα Παιδιά του Πειραιά» που ακουγόταν στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή» του Ζυλ Ντασέν.

Ωστόσο ο συνθέτης δεν αισθάνθηκε ποτέ υπερήφανος για αυτή τη βράβευση και γι’αυτό δεν παραβρέθηκε ούτε στην απονομή. Λέγεται ότι αποκαλούσε το εν λόγω τραγούδι «χαζομάρα» και εκνευριζόταν αφάνταστα όταν το άκουγε. Μάλιστα θεωρούσε προσβολή προς το έργο του να γίνει παγκοσμίως γνωστός για ένα τόσο απλοϊκό τραγούδι.

Πάντως όπως φαίνεται, δεν ήταν γραφτό του αγαλματιδίου να φτάσει στον κάτοχό του, αφού η Ακαδημία των Όσκαρ του το έστειλε ταχυδρομικώς αλλά χάθηκε κάπου στη μεταφορά. Μετά την απώλεια ξαναέστειλε ένα αντίγραφο του βραβείου, το οποίο ύστερα από χρόνια κατέληξε στα σκουπίδια του Μάνου.

2.  Ο πόλεμος με την εφημερίδα «Αυριανή» 

«Χαμερπής ομοφυλόφιλος. Κνώδαλο. Σκουληκιασμένο τομάρι. Κάθαρμα. Εκμαυλιστής. Απόβρασμα.»

Με αυτούς τους χαρακτηρισμούς δημοσίευμα της «Αυριανής» εφημερίδας του Κουρή αποκάλεσε τον Μ. Χατζιδάκι, καθιστώντας τον άλλο ένα θύμα του «κιτρινισμού» της εφημερίδας. Η αντιπαράθεση μεταξύ τους διήρκησε σχεδόν όλο το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’80.

Ενεργός πολίτης ο Χατζιδάκις, το 1985 είχε αρθρογραφήσει στο περιοδικό «Τέταρτο» κατά της «Αυριανής», ζητώντας από τον Ανδρέα Παπανδρέου να κόψει τον λώρο που τον συνέδεε με την εφημερίδα. Η Αυριανή αντεπιτέθηκε, προσπαθώντας να παρουσιάσει τον συνθέτη ως «κλέφτη φόρων» που δήθεν διαπραγματευόταν με τη χούντα τον διακανονισμό ενός χρέους 3 εκατομμυρίων δραχμών προς την εφορία. Ο Χατζιδάκις απάντησε με αγωγή.

Ο πόλεμος κορυφώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1987, όταν σε εκδήλωση στο Καλλιμάρμαρο, ο μουσικός μίλησε δημοσίως εναντίον του κιτρινισμού της εφημερίδας που «μολύνει τον ελλαδικό χώρο με αναίδεια, χυδαιότητα, τραμπουκισμό και κολακεία συμπολιτών μας».

Την επόμενη μέρα η Αυριανή απάντησε με κείμενο τιτλοφορημένο «Ψυχικό AIDS ανώμαλου εκμαυλιστή», που ανάμεσα στα άλλα έγραφε:

«Ποιος έδωσε το δικαίωμα στον απαίσιο εκμαυλιστή νέων που ακούει στο όνομα Χατζιδάκις, ποιος επέτρεψε σ’ αυτό το απόβρασμα να παίρνει το μικρόφωνο στα χέρια του και να διασύρει τον Δήμο Αθηναίων;. (..) Δικαίωμα του καθάρματος να έχει τις απόψεις του, η δημοκρατία και στα καθάρματα παραχωρεί δικαίωμα ζωής.(..) Να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από το ηθικό AIDS αυτού του βρωμερού υποκειμένου.

3. Το ρεμπέτικο και η γνωριμία με το Βαμβακάρη

Σε συνέντευξή του, ο Χατζιδάκις είχε πει ότι στην Κατοχή είχε έναν φίλο, ένα ιδιοφυές παιδί, που του μιλούσε συνεχώς για την αξία του ρεμπέτικου.  Όπως λέει, είχαν μία μέρα ραντεβού στον «Ορφέα» ένα ρεμπετάδικο, όμως ο φίλος του δεν εμφανίστηκε ποτέ. Αργότερα πληροφορήθηκε πως τον είχαν συλλάβει, βασανίσει και σκοτώσει στο Χαϊδάρι. Αυτό συγκλόνισε τον συνθέτη και έτσι θέλησε να ψάξει το ρεμπέτικο είδος μουσικής, σε ανάμνησή του.

Ένα βράδυ λοιπόν πήγε σε μία ταβέρνα που έπαιζε αυτό το είδος μουσικής, κάθισε στο τραπέζι και παρήγγειλε ένα πιάτο φαγητό και λίγη ρετσίνα.

«Ήταν προφανές ότι δεν είχα καμία σχέση με τον χώρο. Και αυτό δεν άρεσε σε δυο – τρεις μάγκες και «μου  τη μπήκαν». Τότε επενέβη ο Βαμβακάρης, που ήτανε και σωματώδης, «τους μπήκε» με τη σειρά του και τελικά μου είπε: «Άλλη φορά θα έρχεσαι και θα κάθεσαι εδώ, κοντά μας». Ασφαλής πλέον, μπορούσα να ξαναπάω.», είχε αποκαλύψει ο Χατζιδάκις.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ  ΣΥΝΤ ΤΥΠΟΥ  . ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΣΥΝΤ ΤΥΠΟΥ . ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ  EUROKINISSI

4. Η ιστορία με τον ληστή

Ακολουθεί ένα κείμενο του Αντώνη Μποσκοΐτη, μία ιστορία που επιβεβαιώνει ότι είναι αληθινή και  που έχει γίνει διήγημα από τον σκηνοθέτη Λάκη Παπαστάθη.

» Κάποτε ένας μεσήλικας κύριος την ώρα που επέστρεφε στο σπίτι του άκουσε θόρυβο. Κατάλαβε πως ήταν ληστής μέσα. Αμέσως είδε να έχει κάνει φτερά το ολοκαίνουργιο πανάκριβο στερεοφωνικό του. Βγήκε στο μπαλκόνι και αντίκρισε τον ληστή, έναν νεαρό – παρία της ζωής, να ακροβατεί στην μεσοτοιχία με το διπλανό διαμέρισμα και με το στερεοφωνικό στα χέρια του. Έκανε ησυχία για να μην τον τρομάξει και πέσει και σκοτωθεί. Ο νεαρός εισβολέας πράγματι σαν είδε τον ιδιοκτήτη έπεσε στο κενό ευτυχώς από μικρό ύψος.

Έντρομος ο ιδιοκτήτης τηλεφώνησε αμέσως στις Πρώτες Βοήθειες κι έπειτα πήγε γρήγορα κάτω να δει σε τι κατάσταση βρισκόταν ο κλέφτης. Τον ρώτησε αν είναι καλά. Τον συνόδευσε στο νοσοκομείο με το νοσοκομειακό όχημα. Στους γιατρούς που τον ρώτησαν από που ήξερε τον νεαρό τραυματία, απάντησε «Είναι συγγενής μου». Όλη την ώρα κι αφού οι γιατροί ενημέρωσαν πως δεν διατρέχει κίνδυνο η ζωή του, εκείνος του χάιδευε το κεφάλι. Τον ρωτούσε αν είναι μόνος στον κόσμο, αν έχει οικογένεια. Ο νεαρός αισθανόταν περίεργα και όμορφα, παρά το φόβο που πέρασε. Στο τέλος ο ιδιοκτήτης του είπε »πάρε αυτά για μόλις βγεις από δω μέσα», του έδωσε ένα σημαντικό χρηματικό ποσό και έφυγε, έχοντας ήδη ξημερώσει.

Πολλά χρόνια πέρασαν. Τον ιδιοκτήτη συνόδευαν στην τελευταία του κατοικία, στην Παιανία, μουσικοί, τραγουδιστές και η ελίτ της κοινωνίας. Το όνομα του Μάνος Χατζιδάκις. Όταν όλοι έφυγαν και το κοιμητήριο ερήμωσε, ένας νέος άντρας πλησίασε τον φρεσκοσκαμμένο τάφο και έκλαψε με λυγμούς. Ήταν εκείνος ο ληστής, ο παρίας, ο κλέφτης, ο περιθωριακός, που δεν είχε ξεχάσει το φέρσιμο του Χατζιδάκι στη δυσκολότερη – ίσως – στιγμή της ταραγμένης ζωής του.»

Ίσως να εμπεριέχει μία δόση υπερβολής, ίσως και όχι, αλλά αδιαμφισβήτητα μαρτυρά το μεγαλείο της ψυχής του μουσικού.

5. Ο μονόλογος για το φασισμό

Ερωτηθείς, σε μία συνέντευξη στα τέλη της δεκαετίας του ’70,  ο Χατζιδάκις «Τί φοβόταν περισσότερο», χαμογέλασε πικρά.

«Θα σου πω για να το ξέρεις αλλά μην το γράψεις έτσι ακριβώς…γράψτο λίγο πιο «μαλακά»… ξέρεις εσύ». Και απάντησε:

«Το φασισμό και τους φασίστες. Τον έζησα μικρός και κρίνοντας από διάφορες συμπεριφορές, τον βλέπω να ξανάρχεται. Παγκοσμίως».

Η επιθυμία του έγινε σεβαστή από τη δημοσιογράφο και μεταφράστηκε ως εξής: «Τις ακραίες συμπεριφορές. Μου θυμίζουν πράγματα και καταστάσεις που δεν θα θελα να ξαναδώ και να ξαναζήσω».

Μάς έμειναν, όμως, στο μυαλό οι δράσεις του, οι σκέψεις του, η ταχύτητα του εγκεφάλου του. Έχουμε κληρονομιά τις απόψεις του, τις οποίες κουβαλάμε ακόμα μέσα μας σαν φυλαχτά, εκείνες που θα έπρεπε να τις έχουμε σκαλίσει σε μάρμαρο για να τις βλέπουμε συνέχεια και να υπέχουν τον ρόλο νόμων στις ζωές μας.

Κι όλα αυτά ενώ το βαλς των χαμένων ονείρων μας συνεχίζεται, ας θυμηθούμε κάποια από αυτά που έχει πει, αφού ο «Μεγάλος Ερωτικός», είναι πάντα εδώ, παρών. Μέσα από τον πάντοτε επίκαιρο δημόσιο λόγο του, ο οποίος διαπνεόταν από αξίες μοναδικές.

«Ποτέ δεν πρόκειται να τελειώσει η ανθρώπινη περιπέτεια, αλλά και η ανθρώπινη ευπιστία. Πάντα ο άνθρωπος θα πιστεύει πως τα όνειρά του θα δικαιωθούν. Αλλά και πάντα θα αγνοεί πως ο ίδιος καταστρέφει τα όνειρά του με το να ξυπνά κάθε πρωί. Κάθε πρωί κι όχι για πάντα, μια και μόνη φορά».
Εκείνος μίλησε για όνειρα, την ίδια στιγμή κατά την οποία μια «εφημερίδα» τον αποκαλούσε με χυδαίες εκφράσεις: «Η παραδημοσιογραφία είναι κάτι σαν παρακρατική οργάνωση, αλλά δεν έχει σχέση με το κράτος. Αντίθετα, πολλές φορές το πολεμάει. Ανθεί σε περιόδους παρακμής και με την επιπόλαια ανοχή της επισήμου Δημοσιογραφίας. Κύριος σκοπός της είναι ο εκφοβισμός, υπηρετώντας σκοτεινά ή ευτελή συμφέροντα… Η παραδημοσιογραφία υπάρχει, λειτουργεί και επιβάλλεται. Ανεύθυνη και αντιπαθητική», είχε σημειώσει ο Χατζιδάκις. Και είχε, για άλλη μια φορά, δίκαιο.

Το τραγούδι μου είναι μια μυστική πηγή, μια στάση πρέπουσα και ηθική απέναντι στα ψεύδη του καιρού μας» είχε γράψει στο βιβλίο του «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι» – εκδόσεις Ίκαρος, 1988.

«Οδός Ονείρων», 1962, Θέατρο Μετροπόλιταν, κείμενα – σκηνοθεσία Αλέξης Σολομός: «Ηθοποιός σημαίνει φως. Είναι καημός πολύ πικρός και στεναγμός πολύ μικρός». Και εκεί ερχόταν μια διαπίστωση για δάκρυα, με τη φωνή του Γιώργου Μαρίνου: «Κάθε κήπος έχει μια φωλιά για τα πουλιά. Κάθε δρόμος έχει μια καρδιά για τα παιδιά».

Ο ίδιος είχε πει σοφά μέσα στην απλότητά του: «Η παράσταση δεν είναι φώτα, δεν είναι σκηνικό, είναι οι άνθρωποι εσείς κι εγώ».

Ο Μάνος ακουγόταν ή διαβαζόταν κάποιες φορές ως «αιρετικός», αλλά η πραγματικότητα είναι ότι κοπανούσε αλήθειες στα μούτρα της καθεστηκυίας τάξης, στο πρόσωπο της κοινωνίας που κοιμόταν βαθιά: «Ο μύθος των Χριστουγέννων κρατιέται με τη βία απ’ τα παράθυρα και από τις πόρτες, κρεμασμένος σε πανύψηλα κι αφιλόξενα σύγχρονα σκυθρωπά κτίρια. Τον συντηρούν οι δραστηριότητες της αγοράς, τα συμφέροντα των εμπόρων, οι ανελεύθερες κυβερνήσεις και οι ακόμη πιο ανελεύθερες θρησκευτικές οργανώσεις, τέλος, οι αστοί και οι εργατικοί, πρόσφατοι μετανάστες στην αστική τάξη, που κατ’ ουσίαν κυβερνάν τον κόσμο μας, και που επιθυμούν θρησκευτικές αιτιολογίες και παραδόσεις για διασκέδαση, απόλαυση κι’ αμεριμνησία». Απόσπασμα από το κείμενό του «Η γέννηση του Χριστού και οι αμαρτίες των νεαρών μαθητών όταν παραβιάζουν τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας» που απήγγειλε στο ραδιόφωνο εκείνος την Κυριακή 24 Δεκεμβρίου 1978 και δημοσιεύτηκε αργότερα στην ανθολογία «Τα σχόλια του Τρίτου» (Εκδόσεις Εξάντας).

 

«Το τραγούδι είναι μια μαγική στιγμή κι εγώ ένας πανηγυριώτης μάγος εκπρόσωπός σας – αφού γεννήθηκα τον ίδιο καιρό με σας και μες στον ίδιο χώρο – , που θα φωτίσω τις κρυφές κι αθέατες γωνιές σας, θα σας εκπλήξω, θα σας γεμίσω ερωτήματα και μελωδίες που ίσως γενούν δικές σας και θα μεταφερθούν και στο σπίτι σας, έτσι που να κοπεί ο ύπνος σας και να χαθεί για πάντα – αν είναι δυνατόν – ο εφησυχασμός σας. Κι ας μην μπορείτε να με τραγουδήσετε». «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι», το 1988.

«Τώρα που ζω μαζί σου βαθειά και απόλυτα, θέλω να μάθεις ποιος υπήρξα, ποιος είμαι, τι σκέφθηκα, πώς έζησα και τι συνέθεσε αυτό που οι άλλοι συνηθίσανε να αποκαλούνε παρουσία», έγραφε στη «Μυθολογία», το 1965. Και ήταν μια μέρα σαν αυτή που έχει ήλιο όταν ο Μάνος έφευγε από αυτόν τον πλανήτη και θα μας έμεναν για πάντα εδώ οι μουσικές του παρακαταθήκη.

Αλλά πάντα, όμως, στην υπόμνηση της απώλειάς του θα έρχονται τα σύννεφα, μαζί με βροχή στα μάτια μας…

 

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook καθώς και στο Twitter και LinkedIn για να μαθαίνετε πρώτοι όλα τα νέα της επικαιρότητας

Διαβάστε, επίσης:Έφυγε από τη ζωή ο διάσημος σκηνοθέτης Φράνκο Τζεφιρέλι

Tags:

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Ads

You May Also Like

ΣΑΪΝΟΠΟΥΛΕΙΟ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΣΠΑΡΤΗΣ

Το Σαϊνοπουλείου Ίδρυμα και το Νομικό Πρόσωπο Πολιτισμού και Περιβάλλοντος Δήμου Σπάρτης μας προσκαλούν και φέτος στο Σαϊνοπούλειο Αμφιθέατρο για  ...

«Πέτα τη Φριτέζα»: Συνεχίζει και του χρόνου; – Ο Γιάννης Μπέζος απαντά

Ο Γιάννης Μπέζος, πρωταγωνιστεί στη δημοφιλή σειρά, «Πέτα τη φριτέζα»! Ο γνωστός ηθοποιός, παραχώρησε ...

«Ρένα του Αυγούστου Κορτώ» σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη με την Υρώ Μανέ

Η Ρένα, το τελευταίο βιβλίο του Αύγουστου Κορτώ,  γίνεται θεατρικό σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη ...

Oscars 2019: Σαρώνει το Τhe Favourite του Λάνθιμου!

Δεν ξανάγινε! Σάρωσε τις υποψηφιότητες για τα βραβεία Όσκαρ το The Favourite του Γιώργου ...

Γιώργος Μανούσκος: Δείτε την ιστορική του παρουσίαση το 1967 στο περιοδικό ΓΥΝΑΙΚΑ

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 74 ετών ο γνωστός σχεδιαστής μόδας Γιώργος Μανούσκος. Εξαιρετικό ...

….Σε ποίηση Κώστα Καρτελιά – Με την Μαρία Φαραντούρη και τον Δώρο Δημοσθένους

Η Μαρία Φαραντούρηκαι ο Δώρος Δημοσθένους σε μια ιδιαίτερη βραδιά το Σάββατο 2 Φεβρουαρίου στο Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσό»(Πλ. Καρύτση) στις ...