Κριτική παρουσίαση του βιβλίου της κυρίας Μαρίας Μανώλα «Λογοτεχνικές διαδρομές στην Αττική – Βιωματικό οδοιπορικό στην γενιά του 30»

Κείμενο του Άγγελου Ι. Μάλφα

Το παρόν πόνημα ειναι μία προσπάθεια ανάδειξης στη σημερινή εποχή των σημαντικότερων λογοτεχνών που ανήκουν στη γενιά του 30’ έχοντας σαν κεντρικό άξονα τον προσωπικό ως επί το πλείστον χώρο διαβίωσης (οικία ) του καθενός ξεχωριστά, όπου σαν σημείο αναφοράς επενέργησε συντελώντας στην πραγμάτωση μιας ακόμη περισσότερο ολοκληρωμένης εικόνας όλων εκείνων των ανθρώπων του πνεύματος, αναδεικνύοντας και κάνοντας αισθητά τόσο την προσωπικότητα όσο και το έργο του εκάστοτε συγγραφέα εκείνης της περιόδου – δίνοντας ως εκ τούτου μία συγκεκριμένη οπτική γωνία από την οποία, και σε συνδυασμό με το γραπτό τους αποτύπωμα, μπορεί να γίνει αποσταγματικά αντιληπτός ο τρόπος σκέψης τους, οι ιδέες τους και γενικά ότι περιστρέφεται γύρω από την ατομικότητα του καθενός· ένα δηλαδή επίκεντρο εντός του οποίου έλαβε χώρα η γέννηση, η δημιουργία, αλλά και η όσμωση πολλές φορές διαφορετικών σκέψεων.

Αρχικό διακριτό γνώρισμα που λειτουργεί σαν πύλη η οποία θα εμβάλλει κλιμακωτά τον αναγνώστη σε ύστερο χρόνο στο κυρίως πραγματευόμενο θέμα (οι οικίες των λογοτεχνών και το σήμερα), είναι η συνοπτικού χαρακτήρα ιστορική ανασκόπηση πάνω στο σύνολο των συγγραφέων της δεκαετίας του τριάντα. Αυτή η παράθεση μαζί με τη βραχείας έκτασης βιογραφική αναφορά του εκάστοτε πνευματικού δημιουργού αυτής της γενιάς, και σε συνδυασμό με την παρουσίαση του μεγαλύτερου μέρους (με αναφορά στα σημαντικότερα σημεία) της συγγραφικής τους διαδρομής, ασκεί κατ’ εναργή τρόπο χάραξη πάνω στα κυρίαρχα και κυρίως τα συγκλίνοντα χαρακτηριστικά, που όρισαν ως προσωπικότητες όλους εκείνους τους διανοητές της τότε εποχής, έχοντας σαν γνώμονα τις νεωτεριστικές τους αναδύσεις· από ιστορικής πλευράς στο σύνολό τους εισέπραξαν όλες εκείνες τις μεταβολές που υφίστατο η ευρωπαϊκή λογοτεχνία υπό την επίδραση του υπερρεαλισμού και μοντερνισμού. Με τα παρόντα συγγραφικά σημεία που ο τόμος περιέχει διακρίνονται τα βασικά δεδομένα που μπορούμε να πούμε ότι ορίζουν αυτήν τη γενιά, που ως τέτοια είναι η ηλικιακή σύγκλιση, άρα και οι κοινώς συνεπαγόμενες προσλαμβάνουσες γενικά επιρροές, τα βιώματα αυτών όπως και τα όμοια (με κάποιες φυσικά διαφοροποιήσεις) τεχνοτροπικά γνωρίσματα επί της γραπτής τους διατύπωσης: όλα τα ανωτέρω προσλαμβάνονται από το απλό συγγραφικό ύφος της δημιουργού του παρόντος βιβλίου, όπου με τη λιτή κι απέριττη ροή που χαρακτηρίζει το κείμενό της, επιτρέπει την άμεση ευληπτότητα ένεκα της εκφραστικής καθαρότητας και το σαφές του περιεχομένου.

Η ως άνω υπάρχουσα ιστορική, βιογραφική και προκύπτουσα λογοτεχνική πορεία των σημαντικότερων προσωπικοτήτων του 30’ – εμφανιζόμενα με εμβόλιμα αποσπάσματα εγκυκλοπαιδικού χαρακτήρα – δείχνουν κινούμενα και μεταβαλλόμενα μέσα στο χρονικό γίγνεσθαι ν’ αποκτούν τον οριστικό τους χαρακτήρα με τη συμβολή επίσης και του προσωπικού ή ιδιαίτερου χώρου δημιουργίας του κάθε λογοτεχνή: η ίδια η κατοικία εντός της οποίας εβίωσε όλες εκείνες τις πνευματικές του ανατάσεις· σημαντικός ήταν κι ο κοινωνικός ρόλος των φερόμενων ως «λογοτεχνικών σαλονιών» όπου καθίσταντο σημεία συναντήσεων όλων αυτών των ανδρών, λειτουργώντας κι εκείνα σαν μήτρες γέννησης και διαμόρφωσης ιδεών, ή διαφόρων ιδεολογικών ζυμώσεων συνεπιφέροντας ποικίλα πνευματικά αποστάγματα – ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα υπήρξε η οικία του Αγγέλου και της Λητούς Κατακουζηνού στην Αθήνα, η οποία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930 υπήρξε ένα ακριβώς τέτοιο μέρος συγκέντρωσης σημαντικών προσωπικοτήτων, που λειτουργώντας σαν αφετηρία μιας νέας εποχής άφησαν με τις καινοτόμες συγγραφικές τους τάσεις το νεωτεριστικό τους στίγμα στα ελληνικά γράμματα· σε μία σελίδα του βιβλίου υπάρχει μία φωτογραφία από την οικία της οικογένειας Κατακουζηνού, στην οποία αποτυπώνονται οι μορφές του Βενέζη, του Πετσάλη και του Ελύτη, διακρίνονται επίσης ο Σεφέρης, ο Καραντώνης, ο Ξεφλούδας κι ο Θεοτοκάς, ο Τερζάκης, Δημαράς και Κατσίμπαλης, και τέλος το σύνολο συμπληρώνεται από τον Πολίτη και τον Εμπειρίκο. Με τις παρούσες παραμέτρους γίνεται κατ’ ακριβολογικό τρόπο κατανοητό το αλληλοσχετιζόμενο των λογοτεχνών εκείνης της εποχής και των πνευματικών τους κληροδοτημάτων, με τον ατομικό χώρο εντός του οποίου έζησαν. Το πως δηλαδή η οικία συμβάλλοντας καθίσταται ως ένα πλαίσιο επίδρασης όχι μόνο πάνω στη σκέψη, αλλά και στην παραγωγή ιδεών: καθοριστικό ρόλο φαίνεται να έχει και ο εσωτερικός διάκοσμος αυτής· π.χ. οι βιβλιοθήκες, το γραφείο, ο φωτισμός, ή ακόμη και η διάταξη των λοιπών επίπλων όπου η συγγραφή λάμβανε χώρα, παρουσιάζοντας κι αυτά τη σημαντική συμβολή τους ως προς τα παραπάνω. Σε αυτό το σημείο μπορεί ακόμη να λεχθεί ότι ο εντός της πόλεως (της οποιασδήποτε
πόλεως που έζησε ο κάθε συγγραφέας!) σημερινός επισκέπτης που περιηγείται σε μία λογοτεχνική διαδρομή, εισερχόμενος στην κατοικία ενός λογοτέχνη της γενιάς του τριάντα είναι σε θέσει και σε συνδυασμό με τη γνώση του επί των πνευματικών του γεννημάτων, να διακρίνει εκείνους τους καθορισμένους παρελθοντικούς χρονικούς πυρήνες μέσα στους οποίους έλαβε χώρα ένα συγκεκριμένο σύνολο δημιουργικών στιγμών – κάποιοι του 30’ δεν είχαν σταθερή οικία, με αποτέλεσμα το σύνολο των κατοικιών εντός των οποίων ο βίος τους επιμερίστηκε ν’ αθροίζουν το σύνολο του όλου τους συγγραφικού έργου. Συνεπώς δημιουργείται ένα πλέγμα κατανόησης από τον ίδιο τον περιηγητή, του οποίου τα μέρη δομούνται αμφότερα εκ δύο κυριάρχων στοιχείων. Το ένα είναι το ορατό και απτό μέρος, δηλαδή η ίδια η εν συνόλω οικία συμπεριλαμβανομένου και του εσωτερικού της διάκοσμου, ενώ το άλλο περιστρέφεται γύρω από ένα νοητικό πλαίσιο που διαμορφώνεται αμιγώς από τη γνώση και το αντιληπτικό εύρος του επισκέπτη πάνω στο λογοτεχνικό έργο του προσώπου που έζησε τότε· καθοριστικός συντελεστής είναι επίσης η φαντασία και το συναίσθημα που ο επισκέπτης ενεργοποιεί, για να μπορέσει εν τέλει να ολοκληρώσει τη δέουσα συνολική εικόνα γύρω από το ‘’είναι’’ του συγγραφέα.

Η αναγνωστική εν κατακλείδι διαδρομή εντός των σελίδων του παρόντος βιβλίου προάγει τη δυνατότητα στο να προσεγγιστεί νοητά η γενιά της δεκαετίας του 30’ με βάση τη λογοτεχνική της
ιστορία και συνεισφορά μέσα από την αναγνωστική περιήγηση εντός των κατοικιών των ίδιων των συγγραφέων που ανήκουν σε αυτό το προς πραγμάτευση χρονικό τόξο, ενώ παράλληλα μπορεί να λειτουργήσει σαν εφαλτήριο μιας ύστερης, βιωματικής όμως διαδρομής εντός των χώρων εκκολάψεώς τους, εκκινώντας έτσι μία διαφορετικού τύπου στοχαστική προσέγγιση.

Εν ολίγοις η σημαντικότητα της κατοικίας στην προκειμένη περίπτωση, αντανακλά το μέγεθος της κληρονομιάς που η λογοτεχνική γενιά του 30’ άφησε στο χρονικό διηνεκές.

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Ads

You May Also Like

Θ. Εσπιρίτου: «Με το βιβλίο μου θέλω να καταγγείλω τα αυταρχικά καθεστώτα που εμπορεύονται τον θάνατο»

Με φόντο μια ρημαγμένη Ευρώπη, ο Μάρλοου, ερευνητής της Υπηρεσίας Εξιχνίασης Σκοτεινών Υποθέσεων, επιβιβάζεται ...

Ιανουάριος – Ιούνιος 2019 | Προσεχείς κυκλοφορίες των Εκδόσεων Κριτική

Ενημερωθείτε για τις προσεχείς κυκλοφορίες των Εκδόσεων Κριτική για το διάστημα Ιανουάριος-Ιούνιος 2019. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Italo Calvino H μέρα ...

Τίτος Πατρίκιος: Νέα ποιητική συλλογή με τίτλο «Ο δρόμος και πάλι»

 Ο Τίτος Πατρίκιος, έχει συμπληρώσει εξήντα πέντε χρόνια ποιητικής δραστηριότητας. Ασταμάτητος και ακούραστος, επανέρχεται ...

Νέες κυκλοφορίες από τις Εκδόσεις Διάπλαση

Οι εκδόσεις Διάπλαση πρωτοπόρες στο παιδικό βιβλίο ετοίμασαν για μία ακόμα χρονιά τις καλύτερες ...

Τα «Παρακμιακά» βιβλιοπωλεία της Ακαδημίας

Πλησίον του Συντάγματος και των Εξαρχείων βρίσκεται η Ακαδημία ή αλλιώς «Πανεπιστήμιο»,  όπως λέγεται ...