Οκτώ ταινίες ορόσημα του Μεταπολεμικού Ελληνικού Κινηματογράφου

Η ηθοποιός- Θεατρολόγος Κατερίνα Μπιλάλη σας προσκαλεί σε μια μοναδική
περιπλάνηση με στόχο την ουσιαστική γνωριμία με οκτώ υπέροχες ταινίες του
ελληνικού κινηματογράφου, τις οποίες έχει επιλέξει για τους αναγνώστες μας.
Κάθε βδομάδα θα δίνονται στοιχεία και αναλύσεις για μία από τις ταινίες, ώστε
να προκληθεί το ενδιαφέρον για βαθύτερη κατανόηση και σύνδεση με την
ελληνική κινηματογραφία.

Η όγδοη ταινία που έχει επιλέξει είναι η αριστουργηματική ταινία της Τώνιας
Μαρκετάκη «Η τιμή της αγάπης», 1984.

Η Τώνια Μαρκετάκη πρωτοτυπεί μεταφέροντας στη μεγάλη οθόνη ένα
λογοτεχνικό έργο. Με βάση τη νουβέλα του Θεοτόκη Η τιμή και το χρήμα η
Μαρκετάκη έφτιαξε μια ταινία εποχής που, πέρα από τα ηθογραφικά της
στοιχεία, είναι και ταινία φεμινιστική· κραυγή ενάντια στις κοινωνικές αδικίες
ενός καταπιεστικού, ανδροκρατούμενου συστήματος. Η ταινία παρακολουθεί
την πορεία της σχέσης δύο νέων, διαφορετικών κοινωνικών τάξεων, και τον
αντίκτυπο που έχουν οι πράξεις τους στο οικογενειακό και στο κοινωνικό τους
περιβάλλον. Μια φτωχή κοπέλα, κόρη μιας εργάτριας εργοστασίου κι ενός
μέθυσου, ερωτεύεται έναν ξεπεσμένο αριστοκράτη, ο οποίος την εκθέτει και
την απαγάγει –με τη θέλησή της– προσβλέποντας στην πενιχρή προίκα της,
την οποία συνεχώς παζαρεύει, ώστε να αυξηθεί. Τελικά η κοπέλα
απογοητεύεται και, παρά τις πιέσεις της οικογένειάς της, την κατακραυγή της
κοινωνίας και την εγκυμοσύνη της, τον απορρίπτει αποφασίζοντας να
μεγαλώσει μόνη της το παιδί της.

Μέσα από αυτήν την ιστορία αγάπης, παρουσιάζεται το
κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της εποχής, τα έμφυλα στοιχεία της ταινίας, η θέση
της γυναίκας στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, η χειραφέτησή της και η
μετάβαση από τη θυματοποίησή της στην ανεξαρτητοποίησή της.
Η Μαρκετάκη πετυχαίνει μια πειστική και αληθοφανή αναπαράσταση του
κλίματος της εποχής και των βασικών κοινωνικών της μηνυμάτων,

χρησιμοποιώντας μια εκλεπτυσμένη, δοσμένη με λεπτότητα και ευαισθησία,
αφήγηση, από την οποία δεν απουσιάζει η άμεση συγκίνηση. Επεξεργάζεται
το κείμενο, αναπλάθοντάς το, διατηρώντας συγχρόνως τη γλώσσα με την
κερκυραϊκή διάλεκτο και τους πολλούς ιταλισμούς. Ως πολιτική εξόριστος στην
Αλγερία (1968-1971) από τη Χούντα των Συνταγματαρχών, κάνει εμφανή την
αριστερή της ιδεολογία με πρόσθετες σκηνές που δεν υπάρχουν στο κείμενο
του Θεοτόκη.

Η ίδια η Μαρκετάκη χαρακτηρίζει την ταινία της ως μια αισθητική λαϊκή
ταινία, που βαδίζει στα χνάρια της ζωγραφικής του Λύτρα. Παρατηρώντας
πίνακες ζωγράφων εκείνης της περιόδου, επέτυχε να μεταφέρει αυτές τις
εικόνες στη μεγάλη οθόνη. Αυτό αναμφίβολα επιτυγχάνεται με τη
χρησιμοποίηση στο έπακρο του φυσικού σκηνικού χώρου από τον Πάτσα,
αφού έχει διατηρηθεί η κερκυραϊκή αρχιτεκτονική της εποχής και όλο το
περιβάλλον είναι πιστότατο. Οι εσωτερικοί χώροι των γυρισμάτων είναι και
αυτοί φυσικοί, και η διακόσμηση των σπιτιών αποδίδεται ρεαλιστικά, τόσο στα
αρχοντικά όσο και στα χαμόσπιτα της εργατιάς. Τα εργαλεία, τα έπιπλα, τα
σκεύη, είναι όλα αυθεντικά. Επίσης, ο Πάτσας κι ως ενδυματολόγος
συμβάλλει στην πιστή ανάπλαση των ενδυματολογικών τάσεων εκείνης της
εποχής, όλων των κοινωνικών τάσεων.

Η συμβολή της φωτογραφίας του Χασάπη με το super 16 φιλμ και την
τεχνική του blow-up, είναι εξίσου σημαντική. Οι εικόνες στις διάφορες
κοινωνικές εκδηλώσεις, η Σπιανάδα, ο περίπατος, το φόρο, το εργοστάσιο,
είναι φωτεινές και χαρούμενες, γεμάτες ζεστά χρώματα, κι όχι μουντές και
σκοτεινές, εν αντιθέσει με το θέμα που είναι συγκινησιακό και στενάχωρο.
Στην ταινία κυριαρχεί το κίτρινο χρώμα, το οποίο παραπέμπει στον Λύτρα.
Αλλά και οι θαλασσογραφίες των πλάνων της με τα καράβια παραπέμπουν σε
πίνακες του Βολανάκη.

Η μουσική της Καραΐνδρου εμφανίζει πολλές αντιθέσεις και
κορυφώσεις, ακολουθώντας πιστά τη συναισθηματική εξέλιξη και τις
κλιμακώσεις της ταινίας. Έχει μελοποιήσει σύμφωνα με τη μουσική της
εποχής κάποια δίστιχα του Θεοτόκη και έχει χρησιμοποιήσει όργανα της
τοπικής μουσικής παράδοσης και των κανταδόρων. Αλλά και το βασικό

τραγούδι της ταινίας είναι πολύ εύστοχο στιχουργικά και αποδίδει απόλυτα το
κεντρικό θέμα της ταινίας, δηλαδή την “Τιμή” και την “τιμή”.
Στο κομμάτι της υποκριτικής οι ερμηνείες των ηθοποιών είναι πειστικές,
ήπιων τόνων, δίχως εξάρσεις και ακραίες εκδηλώσεις. Έχουμε ελάχιστες
συναισθηματικές εκρήξεις, κυρίως από τη σιόρα Επιστήμη. Οι ηθοποιοί,
τοποθετημένοι μελετημένα στα πλάνα, εκφράζονται με εσωτερικότητα· οι
επαναστάσεις πραγματοποιούνται και υλοποιούνται πρώτα μέσα τους, και
γίνονται βαθμιαία. Όλα είναι σιωπηλά, ωριμάζουν εσωτερικά, διαγράφονται
στην έκφραση του προσώπου και όχι στον λόγο. Ακόμα και η επανάσταση
στο χαρακτήρα της Ρήνης γίνεται εσωτερικά, καθώς είναι μια γυναίκα
τοποθετημένη ορθά στην εποχή της, μια γυναίκα υποταγμένη. Τα εκφραστικά
μέσα των ηρώων είναι ανθρώπων της συγκεκριμένης χρονολογίας που
εκτυλίσσεται η υπόθεση και ανάλογη της κοινωνικής τους τάξης. Οι ερωτικές
σκηνές δε γίνονται επί τούτου για να σοκάρουν, είναι ποιητικές και
συμβολικές, και παρουσιάζονται με συναισθηματισμό. Η σκηνή όπου η Ρήνη
καθρεπτίζεται γυμνή ενέχει μια τρυφεράδα και μια συναισθηματική φόρτιση,
καθώς τότε συνειδητοποιεί την ολοκλήρωσή της ως γυναίκα, με το χάσιμο την
παρθενιάς της και την κυοφορία του παιδιού της.

Μέσα από την ταινία καταδεικνύεται το μεγαλείο μιας απλής,
αγράμματης, φτωχής γυναίκας, η οποία δίνει άλλη αξία στη ζωή της και, ενώ
ξεκινά ως θύμα, στο τέλος φτάνει στην κατάκτηση του αυτοσεβασμού και της
αυτοεκτιμήσεως, αποφασίζοντας να πάρει τη ζωή στα χέρια της, λέγοντας:

«Είμαι δουλεύτρα. Ποιόνε έχω ανάγκη;» Τα τελευταία λόγια της Ρήνης
συμπυκνώνουν το αισιόδοξο μήνυμα που γεννάται σε μία εποχή όπου το
χρήμα παίζει καθοριστικότατο ρόλο στη διαμόρφωση των συνειδήσεων και
δεν είναι άλλο από την εμφάνιση μιας νέας αξίας στην κοινωνία, η οποία δίνει
στον άνθρωπο κοινωνική υπόσταση, τον ανεξαρτητοποιεί και του δίνει
δύναμη. Μέσα από αυτήν ακριβώς την αξία ο πολίτης επιζητεί και διεκδικεί τα
δικαιώματά του, την αξία της εργασίας.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σενάριο- Σκηνοθεσία: Τώνια Μαρκετάκη
Παραγωγή: Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και ΕΡΤ 1

Ηθοποιοί: Άννη Λούλου, Τούλα Σταθοπούλου, Στρατής Τσοπανέλλης, Σπύρος
Αντίοχος, Γιώργης Αγιοβλασσίτης, Σπύρος Παντελιός, Λάκης Κωνσταντής,
Μανώλης Λογιάδης, Αλίκη Νικηφόρου, Σπύρος Αλεξανδρής, Αλίκη Αρκούδη,
Δημήτρης Γραμμένος, Αλέξης Μαντηλάς, Νατάσσα Παναρέτου, Τασούλα Μαντηλά,
Λίλη Μάστορα, Ντίνα Κωνσταντινίδου και ο Κώστας Αρζόγλου ως αφηγητής.
Τραγούδι: Δήμητρα Γαλάνη
Χορογραφία: Γιάννης Φλερύ
Μοντάζ: Γιώργος Κόρρας
Μουσική: Ελένη Καραΐνδρου
Σκηνικά- Κοστούμια: Γιώργος Πάτσας
Φωτογραφία: Σταύρος Χασάπης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Κατερίνα Μπιλάλη είναι Ηθοποιός, Θεατρολόγος και Θεατρική
Μεταφράστρια. Είναι αριστούχος απόφοιτη του Τμήματος Θεατρικών
Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών και πτυχιούχος της Δραματικής Σχολής
του Ωδείου Αθηνών (1999). Έχει παρακολουθήσει διάφορα επιμορφωτικά
σεμινάρια με αντικείμενο τη Θεατρική Τέχνη πάνω στο αυτοσχεδιαστικό,
σωματικό και ψυχολογικό θέατρο, αλλά και στον Χορό. Μιλάει Αγγλικά και
Ιταλικά.
Έχει λάβει μέρος σε περισσότερες από 30 παραστάσεις,
συνεργαζόμενη με το Εθνικό Θέατρο, τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ρούμελης και Ιωαννίνων,
αλλά και με πολλούς θιάσους του ελεύθερου θεάτρου.
Στην τηλεόραση έχει λάβει μέρος ως ηθοποιός σε αρκετά σίριαλ αλλά
και ως παρουσιάστρια σε τηλεπαιχνίδι του Ant-1.
Έχει μεταφράσει το θεατρικό έργο Ντόκτορ Τσέχωφ του Νηλ Σάιμον, το
οποίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ηριδανός.

 

Tags:

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Ads

You May Also Like

Brutus: Μια φρέσκια καλλιτεχνική ‘ πνοή ‘ στο λιμάνι του Ρότερνταμ

Ο Ολλανδός καλλιτέχνης  και γλύπτης Joep van Lieshout  σχεδιάζει να δώσει μια νέα καλλιτεχνική ...

Στον ρόλο της Κλεοπάτρας η Γκαλ Γκαντότ

Η σκηνοθέτρια της ταινίας »Wonder Woman» θα συνεργαστεί ξανά με την ηθοποιό που υποδύεται ...

Μιχάλης Χατζηγιάννης και Άλκηστις Πρωτοψάλτη στη Μυτιλήνη στις 18 Αυγούστου

Ο Μιχάλης Χατζηγιάννης και η Άλκηστις Πρωτοψάλτη θα εμφανιστούν στη Μυτιλήνη για να πραγματοποιήσουν ...

0 Γαλαξίδι: Δεν φοβήθηκαν τον κοροναϊό – Τον… μουτζούρωσαν με αλεύρι

Κάθε Καθαρά Δευτέρα, στο Γαλαξίδι λαμβάνει χώρα το πιο πολύχρωμο έθιμο της Αποκριάς, γνωστό ...