Οκτώ ταινίες ορόσημα του Μεταπολεμικού Ελληνικού Κινηματογράφου

Η Ηθοποιός- Θεατρολόγος Κατερίνα Μπιλάλη σας προσκαλεί σε μια μοναδική περιπλάνηση με στόχο την ουσιαστική γνωριμία με οκτώ υπέροχες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, τις οποίες έχει επιλέξει για τους αναγνώστες μας.

Κάθε βδομάδα θα δίνονται στοιχεία και αναλύσεις για μία από τις ταινίες, ώστε να προκληθεί το ενδιαφέρον για βαθύτερη κατανόηση και σύνδεση με την ελληνική κινηματογραφία.

Η τέταρτη ταινία που έχει επιλέξει είναι η πρωτοποριακής αισθητικής ταινία του Τάκη Κανελλόπουλου «Ουρανός».

Τάκης Κανελλόπουλος, ένας αισθαντικός απολογητής της μοναξιάς

Η ταινία «Ουρανός» του Τάκη Κανελλόπουλου, γυρίστηκε το 1962 και θεωρείται μία από τις κορυφαίες αντιπολεμικές ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Το σενάριο του ίδιου του σκηνοθέτη και του Γιώργου Κιτσόπουλου βασίστηκε σε διηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τον πόλεμο του 1940, δίνοντας έμφαση στις ανθρώπινες σχέσεις που δημιουργήθηκαν με φόντο αυτόν τον πόλεμο, αποφεύγοντας τον επικό και πατριωτικό τόνο.

Η ταινία έκανε διεθνή καριέρα, η οποία ξεκίνησε το 1962 από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, για να προβληθεί στη συνέχεια στο Φεστιβάλ των Καννών, στο Φεστιβάλ Νέας Υόρκης και, εκτός συναγωνισμού, στο Βερολίνο (1963).

Τα βραβεία και οι διακρίσεις του ήταν: Αργυρό Βραβείο Φωτογραφίας από Π.Ε.Κ.Κ.(Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου) 1962, Βραβείο Φωτογραφίας στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης 1962, Συμμετοχή στο Φεστιβάλ της Νέας Υόρκης 1962, Αργυρό Βραβείο στο Φεστιβάλ της Νάπολης 1963, Συμμετοχή στο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ Καννών 1963, Κρατικό Βραβείο Σκηνοθεσίας 1964.

Ο Τάκης Κανελλόπουλος υπήρξε μοναχικός και ιδιαίτερος δημιουργός, ενώ θεωρείται ένας από τους προπομπούς του αποκαλούμενου “Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου”. Ο Νίκος Κούνδουρος χαρακτήριζε τον σκηνοθέτη του «Ουρανού» ως τον «σκηνοθέτη των βροχερών μακεδονίτικων τοπίων, έναν λυρικό ποιητή ενός κινηματογράφου που δεν έμοιαζε με κανέναν άλλο, έναν αισθαντικό απολογητή της μοναξιάς και κάπου του ελληνικού σπαραγμού που η ονειροπόλα φύση του ήξερε να ξεχωρίζει μέσα από τη βοή του κόσμου γύρω του». Η ταινία του ήταν πρωτοποριακήμε μια λυρική δύναμη που συνδύαζε την ποιητικότητα, τον ρομαντισμό, τηνοσταλγία, την αισθαντικότητα, την ευαισθησία αλλά και τον ρεαλισμό.

Ο Θεσσαλονικιός δημιουργός δεν έκρυψε ποτέ την αγάπη του για την πόλητου και την ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας, την οποία δεν έχανε την ευκαιρία να κινηματογραφεί και να χρησιμοποιεί τις εικόνες της αχανούς, μοναχικής, όμορφης φύσης ως συμβολισμό της ανθρώπινης εσωτερικότητας και των ψυχικών της τοπίων.

Επέλεξε για το πρώτο μέρος της ταινίας το χωριό Πελεκάνο της Κοζάνης και για το δεύτερο μέρος το χωριό Οξυά Καστοριάς και την ευρύτερη περιοχή του Βιτσίου. Ο Κανελλόπουλος βλέπει τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο μέσα από τα τραγικά επεισόδια ανθρώπων που χάθηκαν σε αντίστιξη με την προηγούμενη ειρηνική ζωή τους, η οποία περιγράφεται στο πρώτο μέρος του έργου. Οι δύο τελευταίες ειρηνικές μέρες 26 και 27 Οκτωβρίου 1940 ανοίγουν τον ορίζοντα του έργου, εστιάζοντας στις
σχέσεις των χωρικών στο συνοριακό χωριό και των φαντάρων στο φυλάκιο. Οι πέντε φαντάροι του φυλακίου είναι οι αντι-ήρωες του έργου, ο ένας εκ των οποίων είναι ο αφηγητής, που με την τεχνική του voice-over εξιστορεί και περιγράφει την εξέλιξη του πολέμου στο μέτωπο. Ο αφηγητής είναι ο ταχυδρόμος και είναι ο μόνος από τους πέντε που θα σωθεί από την πολεμική λαίλαπα.

Δεν υπάρχει αστικό τοπίο, παρά μόνο απέραντες έρημες εκτάσεις με δέντρα απογυμνωμένα, ποτάμια με γάργαρα τρεχούμενα νερά, βροχές και σκοτεινιά που προέρχεται από έναν εξίσου απέραντο ουρανό. Το υδάτινο στοιχείο ως σύμβολο της θέλησης για ζωή και ευτυχία, διατρέχει όλο το έργο. Στο ποτάμι ο Στράτος (ένας από τους πέντε φαντάρους) θα συναντήσει την αγαπημένη του σε μια ευαίσθητη και
ρομαντική σκηνή και θα της υποσχεθεί αιώνια αγάπη, ενώ κοντά σε ένα άλλο ποτάμι θα βάλει το πιστόλι στο κεφάλι και θα αυτοκτονήσει προδομένος και βαθιά απογοητευμένος από την έκβαση του πολέμου στο Αλβανικό μέτωπο, φωνάζοντας με όλη του τη δύναμη «αφού νικήσαμε!!».

Η φύση με την ομορφιά των τοπίων και των ήχων της είναι έντονη στο πρώτο μέρος με μια μελαγχολική αλλά θετική διάθεση. Σαν μπρεχτικό πλακάτ εμφανίζεται στην οθόνη μια επιγραφή: «Σαν σταγόνα απ’ τον ουρανό της δόξας. Αυτή είναι η μικρή ιστορία τους. Στην αιωνιότητα του έπους πέντε άνθρωποι ήταν πέντε στιγμές».

Ο σκηνοθέτης εστιάζει στην πορεία θανάτου του Λοχία. Σε ένα βιβλικό τοπίο, που μοιάζει με τον Κήπο της Γεσθημανής, ο Λοχίας εμψυχώνει τους στρατιώτες του και τους δίνει οδηγίες για την κατάληψη του ανώνυμου υψώματος. Τους διατάζει να παραμείνουν ξύπνιοι και όρθιοι παρά τις επτά ώρες περπατήματος στα χιόνια, στις λάσπες, χωρίς φαΐ. Μία από τις συγκινητικότερες στιγμές του έργου είναι όταν πριν από την επίθεση ο Λοχίας ενθαρρύνει τον στρατιώτη με τις σκισμένες σόλες των αρβύλων του, λέγοντάς του ότι όταν καταλάβουν το ύψωμα θα πάρει από κάποιον Ιταλό πεθαμένο. Τελικά πεθαίνει ο Λοχίας και ο Στρατιώτης με δάκρυα στα μάτια παίρνει τις μπότες του Λοχία και τις φοράει.
Ο αθεράπευτα ρομαντικός σκηνοθέτης έκανε μια ταινία για τον πόλεμο που σκοτώνει την αγάπη, για τον τόπο του που λατρεύει, για τις σχέσεις των ανθρώπων.

Επηρεασμένος από τον πρόδρομο του νεορεαλισμού Μικελάντζελο Αντονιόνι, έδωσε έμφαση στα πρόσωπα την ώρα που κατέρρεαν ή αγωνιούσαν. Οι εικόνες του δεν έχουν κοντράστ και γι’ αυτό επέλεγε να δουλεύει πολύ πρωί, πριν να βγει ο ήλιος ή σε συννεφιασμένες μέρες. Εξαιρετικές είναι και οι βουβές σκηνές του, όπως όταν ο Ταχυδρόμος ψάχνει με αγωνία το δέμα, όταν ο Στρατιώτης δένει τα κορδόνια από τις αρβύλες που μόλις έχει πάρει από τον πεθαμένο Λοχία του και η στιγμή της υποχώρησης.

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Τάκης Κανελλόπουλος δεν υποστηρίχτηκε από την κινηματογραφική παραγωγή, παρ’ όλες τις αναμφισβήτητα πρωτοποριακής αισθητικής καλλιτεχνικές του προτάσεις, που θα μπορούσαν να τον καταστήσουν έναν άλλον «Ταρκόφσκι».

Tags:

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Ads

You May Also Like

Online η παράσταση «Υπό έλεγχο» του Φρεντερίκ Σοντάγκ

Για σήμερα Κυριακή θα είναι διαθέσιμη -, στο κανάλι του Θεσσαλικού Θεάτρου στο YouTube, ...

Αδερφοί Ζαγκάκη: Οι άγνωστοι Έλληνες φωτογράφοι της Αιγύπτου μέσα από τη δική τους οπτική ματιά [εικόνες]

Οι αδερφοί Ζαγκάκη, ήταν δύο αδέλφια ελληνικής καταγωγής, οι οποίοι δραστηριοποιήθηκαν ως φωτογράφοι στην ...

«Μέσα απ΄τη φωνή βγήκε η μουσική…»

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΛΕΜΗ – ΔΗΜΗΤΡΑ ΣΕΛΕΜΙΔΟΥ «Μέσα απ΄τη φωνή βγήκε η μουσική…» ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ...