Οι όψεις των φίλων (και την εποχή του κωρονοιού και των γιορτών)

Κείμενο της κυρίας Αγγελικής Μπομπούλα

Μας λείπουν οι φίλοι, τούτες τις μέρες της καραντίνας και των γιορτών. Πολύ καιρό μας λείπουν. Ειδικά σε όσους από εμάς αποφασίσαμε συνειδητά την ζωντανή επικοινωνία με ελάχιστους ανθρώπους αυτήν την περίοδο, παράλληλα με την προσωρινή αποχή από τα social media. (Μια γεύση τους κλέβουμε, σε μια αβάσταχτα σύντομη βόλτα στο πάρκο, μαζί με αγχωτικές τζούρες).

Μπορεί κανείς ν’ αποδεχτεί και ν’ αντέξει την στέρηση της ελευθερίας, αναγνωρίζοντας την επιτακτική ανάγκη της δικής του προστασίας και των γύρω του. Μπορεί ακόμη να ευεργετηθεί θεραπεύοντας την ανία, με την δημιουργικότητα και την στροφή προς τις ουσιαστικές ανάγκες και την φροντίδα του (εσωτερικού και εξωτερικού) εαυτού. Αν είναι συνειδητός και τυχερός, μπορεί να υπερβεί τις δυστοπικές συνθήκες και εις βάρος όλων των δυσοίωνων προβλέψεων να πραγματώσει τον θρίαμβο του υπεραισιόδοξου κλισέ, που θέλει και αυτή «η κρίση να μετατραπεί σε ευκαιρία». Όμως την απομάκρυνση από αγαπημένα πρόσωπα δύσκολα μπορεί να την διαχειριστεί. Ίσως αποτελεί μια από τις πιο οδυνηρές και ορατές επιπτώσεις του «αόρατου» εχθρού.

«Ο φίλος είναι ένας άλλος εαυτός»

Ο διακεκριμένος Ελληνοαμερικανός πανεπιστημιακός και συγγραφέας Αλέξανδρος Νεχαμάς στο δοκίμιο του «Περί φιλίας» (εκδόσεις Μεταίχμιο) ανατρέχει στη φιλοσοφία και αντλεί παραδείγματα από την τέχνη, την λογοτεχνία και το σινεμά, εκλαμβάνοντας την φιλία ως μεταμορφωτική εμπειρία και μυστήριο.

Κάποιοι από μας θεωρούμε τους φίλους ως καθρέφτη, όπου αντανακλούμε, αναγνωρίζουμε και γνωρίζουμε τον εαυτό μας, γεγονός ανέφικτο σε μια μοναχική διαδικασία αυτογνωσίας. Αυτό, διατείνεται ο Νεχαμάς, έχει τις ρίζες του στα θεμέλια που έθεσε ο Αριστοτέλης ο
οποίος αντιλαμβανόταν τον φίλο ως «έναν άλλο εαυτό».

Όμοια, η σημαντική συγγραφέας Μάρω Βαμβουνάκη, περιγράφει τον αληθινό φίλο ως «έναν καθαρό, τίμιο καθρέφτη για τον άλλον. Όχι τα νερά μιας μεθυσμένης λίμνης, που όπως με τον Νάρκισσο σου επιστρέφει ερωτεύσιμο το είδωλο σου».

Όσο στενότερη είναι η φιλία, τόσο πιο ισχυρά διαπερνά τον βίο των ανθρώπων και τόσο βαθύτερα τον επηρεάζει, διαπιστώνει ο Νεχαμάς, εστιάζοντας σε μια ρεαλιστική εκδοχή που κάνει λόγο για «τη διπλή φύση» της φιλίας. Καμία φιλική σχέση δεν μας εγγυάται πως θα καταλήξουμε καλύτερα από όσο ήμασταν πριν από αυτήν. Ακόμη και οι γνήσιες φιλίες δεν είναι πάντα τόσο εποικοδομητικές , όσο διατείνεται η ρητορική που περιβάλλει τον θεσμό της φιλίας. Ένας φίλος μας διαμορφώνει και μας μεταμορφώνει σε κάτι καλύτερο ή χειρότερο (ακόμη κι αν θέλει το καλό μας).

«Η φιλία είναι αγαθή, παρά τους κινδύνους»

«Παρά τους κινδύνους και τις οδύνες της, η φιλία εξακολουθεί να είναι αγαθή, επειδή είναι μηχανισμός ατομικότητας κι επειδή γινόμαστε αυτοί που είμαστε σε σημαντικό βαθμό χάρη στους φίλους που έχουμε» αναφέρει ο συγγραφέας.

Ένας από τους κινδύνους της είναι η πιθανότητα απώλειας του φίλου. Όταν ένας φίλος με εγκαταλείπει, με απορρίπτει, την ίδια στιγμή απορρίπτει και το κομμάτι του εαυτού του που διαμορφώθηκε μέσω της σχέσης μας. Το τέλος της φιλίας σηματοδοτεί ένα είδος θανάτου. Δεν είναι το πένθος επειδή χάθηκαν τα οφέλη της φιλίας -κοινωνία μυστικών, στήριγμα για δύσκολους καιρούς, παρέα στο θέατρο κλπ. – αλλά πένθος για απώλεια του εαυτού.

«Χάθηκε ένα κομμάτι του εαυτού μου», μου ομολόγησε μια φίλη, μετά την προδοσία μιας παιδικής της φίλης που «μπήκε» ανάμεσα σε εκείνη και τον άνδρα της.

Για τον συγγραφέα Κ.Σ. Λιούις «Η φιλία είναι ένα είδος απόσχισης, μια εξέγερση, επιλεκτική και μεροληπτική, ένα σχολείο αρετής ή φαυλότητας».

Οι περισσότεροι άνθρωποι είμαστε ατελείς και αντιφατικοί κι αναπόφευκτα αδυνατούμε να σταθούμε στο ύψος της «τέλειας σχέσης μεταξύ ενάρετων» όπως ιδεατά αντιλαμβανόταν τη φιλία ο
Αριστοτέλης.

«Μέλι στο τσεκούρι»

Πόσες φορές, όμως νιώσαμε ευλογημένοι εξαιτίας των φίλων μας.

Στοργή, αυτοαποκάλυψη, σωματική επαφή, αλληλεξάρτηση (Γιάλομ, Μπράουν). Πνευματική και ψυχική επαφή, έντονες κοινές εμπειρίες «ταξιδιού ζωής», κοινές αναζητήσεις, όμοιες δράσεις, μοίρασμα του «ασήμαντου» και μύχιων μυστικών, κοινές αξίες, ιδέες, ταίριασμα, δόσιμο, εμπιστοσύνη, ενσυναίσθηση. Έγνοια, ενδιαφέρον, θαυμασμός, σεβασμός, βοήθεια, αλληλεγγύη, φιλοξενία, τρέξιμο στα δύσκολα, υπέρβαση, φροντίδα, γοητεία, ενθάρρυνση. Ατέρμονες συζητήσεις με καφέ ή ποτό, λυγμοί και γέλια, σιωπές, συνενοχή, καυγάδες, η ευτυχία του να είσαι ο εαυτός σου μαζί τους, η άμβλυνση του φόβου, η διάλυση του σκοταδιού, η αγάπη εν τέλει. Ο κατάλογος ίσως είναι ατέλειωτος γιατί αφορά όλο το φάσμα του βίου, των στιγμών και του ψυχικού τοπίου. Κάποιες στιγμές υπήρξαν οι σωτήρες μας, η οικογένεια μας. Και σίγουρα δεν θα ήμασταν οι ίδιοι χωρίς αυτούς. Η φιλία είναι μια ιερή έννοια.

Τότε γιατί οι περισσότεροι μεγαλώνοντας νιώθουν συχνά τη φιλία σαν «μέλι στο τσεκούρι», όπως είχε περιγράψει τον έρωτα η Ζυράννα Ζατέλη;

Γιατί νιώθουμε κάποτε το δηλητηριώδες άγγιγμα της ζήλιας, της αρνητικής κριτικής, της αδιαφορίας, της απουσίας, της ενόχλησης από την χαρά ή την πρόοδο μας, της αχαριστίας, της προδοσίας, της τοξικότητας από τους κάποτε «αδελφούς» μας;

Γιατί κλεινόμαστε σαν στρείδια, τους βάζουμε συνειδητά όρια, δεν τους εμπιστευόμαστε και δεν ακουμπάμε πάνω τους τη ζωή μας πια; (και αντιστρόφως;)

Γιατί είναι μέρος της ζωής και της ανθρώπινης φύσης, θα απαντούσε απλά κάποιος. «Η ζήλια μπορεί να εισβάλει και στην καρδιά του αδελφού» μου είχε πει μια φίλη. Είναι κοινός τόπος πως ο ανταγωνισμός υφίσταται και μεταξύ των στενότερων φίλων. Οι αντιφάσεις μας, η έλλειψη αυτογνωσίας, η φάση που βιώνουμε, ο δρόμος που διαβαίνουμε, η διαφορετική εξέλιξη μας, οι παρορμητικές συμπεριφορές που ακυρώνουν τον άλλο , οι επιλογές μας, οι αστοχίες και τα λάθη μας μπορεί να μας χωρίσουν από έναν φίλο προσωρινά ή για πάντα.

Όμως, μια σχέση που καταρρέει σήμερα, δεν σημαίνει πως κάποτε δεν ήταν αληθινή.

«Η φιλία είναι και δεν είναι παντοτινή»

«Η φιλία είναι και δεν είναι παντοτινή» (εκδόσεις Αρμός) ομολογεί και ο τίτλος του τελευταίου βιβλίου της Μάρως Βαμβουνάκη, η οποία έχει δηλώσει πως «αν ο έρωτας είναι το αίνιγμα , η φιλία είναι η λύση».

Το βιβλίο είναι ένα απόσταγμα από τις αναρτήσεις της συγγραφέως στο facebook (με αφορμή συζητήσεις που διαδραματίζονταν) και το αφιερώνει στους διαδικτυακούς της φίλους, οι οποίοι υπήρξαν για εκείνη, ένα βότσαλο στη λίμνη, μια εμπειρία με ευχάριστες θετικές εκπλήξεις.

Ο μαγνητισμός που ασκούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στους ανθρώπους σήμερα είναι αυτονόητος για την Βαμβουνάκη, καθώς σου ανοίγουν «μια μπαλκονόπορτα στο σύμπαν». Γνωρίζει καλά πως η πιο «επιθυμητή επιθυμία μας είναι η επικοινωνία, προφορική ή γραπτή». Εξομολογείται πως η κουβέντα «εικονικών» φίλων «σε καταλαβαίνω, το έχω ζήσει κι εγώ αυτό» της φαίνεται πιο ειλικρινής, «από τις ζωντανές συναντήσεις μισοπεθαμένων φίλων και συγγενών, όπως είναι οι εγωκεντρικότατοι φίλοι και συγγενείς μας».

Η Μάρω Βαμβουνάκη σε μια δυνατή ανατροπή απενοχοποιεί το facebook και δίνει μια αναπάντεχη απάντηση σε όσους «ειδικούς» και μη το χαρακτηρίζουν «μάστιγα». «Όχι όσο οι ανιαρές οικογένειες, οι κρύες εστίες,, οι απουσίες, οι ανόητοι γονείς , η αφόρητη ατμόσφαιρα άγχους ή πλήξης» λέει.

Ωστόσο αναγνωρίζει πως πρόκειται για «μια πολυσύχναστη ηλεκτρισμένη πλατεία», όπου «όλα παίζονται», για μια «ευκολία» που μπορεί «να σε δοξάσει ή να σε ρεζιλέψει».

«Προσωρινοί συνταξιδιώτες, με μια φιλία που θα λήξει, όμως υπήρξε», αναφέρει για τους φίλους της στο facebook, δίνοντας μια άλλη διάσταση στις σχέσεις του λεγόμενου «εικονικού» κόσμου, διευκρινίζοντας ωστόσο πως για εκείνη «Η Ζωή και το Πνεύμα είναι αλλού».

Tags:

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Ads

You May Also Like

Η «Συνοικία Ασμάτων» συνεχίζει για δεύτερη χρονιά στην Ακτή Πειραιώς

Ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης, επιλέγει κλασσικά ελληνικά τραγούδια για να φτιάξει ένα πρόγραμμα καθαρόαιμης ελληνικής ...

Τρίτη 4 Αυγούστου: «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός»

Στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ...

Έκθεση αφιερωμένη στο στυλ της Έιμι Γουάινχαουζ στο Λος Άντζελες

Το στυλ της Έιμι Γουάινχαουζ θα είναι στο επίκεντρο έκθεσης σε μουσείο του Λος ...

Ομάδα Αυτοκτονίας- Ο πάταγος του 2016 -κριτική ταινίας

Η Αμερικανίδα πράκτορας των Μυστικών Υπηρεσιών, Αμάντα Γουόλερ έχει αποφασίσει πως μόνο μια μυστικά ...

Sin Boy «Sientelo»: Το μουσικό φαινόμενο στη νέα hot επιτυχία του [backstage photos]

Ο Sin Boy, το μουσικό φαινόμενο που σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, “σκάει” μετά το “Mama?”, ...