Μια κριτική στο βιβλίο της Μαρίας Μανώλα «Εγχειρίδιο Νεοελληνικής Λογοτεχνίας»

Η νεοελληνική λογοτεχνία εντός των χρονικών της οριοθεσίων – προηγούνται αυτής η αρχαία και βυζαντινή λογοτεχνία – έχει επιδείξει έναν σημαντικότατο πλούτο μέσα από την ύπαρξη των ποικιλόμορφων λογοτεχνικών της ειδών

Η νεοελληνική λογοτεχνία εντός των χρονικών της οριοθεσίων – προηγούνται αυτής η αρχαία και βυζαντινή λογοτεχνία – έχει επιδείξει έναν σημαντικότατο πλούτο μέσα από την ύπαρξη των ποικιλόμορφων λογοτεχνικών της ειδών, καθώς και της μοναδικότητας των προσώπων που την εκπροσωπούν, απανθίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα σύνολο τόσο επώνυμων όσο κι ανώνυμων πνευματικών μνημείων γραπτού λόγου. Πάνω στα ίχνη αυτά δομείται το βιβλίο της κυρίας Μαρίας Μανώλα με τίτλο ΄΄εγχειρίδιο νεοελληνικής λογοτεχνίας΄΄ στο περιεχόμενο του οποίου περιλαμβάνεται στην ολότητά του η αποτύπωση του ελληνικού μεταβυζαντινού λόγου μέχρι και των ημερών μας, περιγράφοντας γενικά όλα τα εξελικτικά του στάδια. Εκείνο που αρχικά διακρίνεται και που ορίζεται σαν βάση της ροής του πονήματος από την αρχή μέχρι το τέλος του, είναι το με ακρίβεια αποτυπωμένο εύρος της όλης γραμμικής κίνησης του λογοτεχνικού χρόνου, εντός των πλαισίων της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Στο μήκος αυτό περικλείονται το σύνολο των λογοτεχνικών ρευμάτων και σχολών σκέψης, οι σημαντικότεροι Έλληνες λογοτέχνες όπως και οι προσδιοριζόμενες αργότερα μέσα από εκείνους λογοτεχνικές γενιές – ένας όρος που για πρώτη φορά εισήχθη τη δεκαετία του 1920 από τον κριτικό Κλέωνα Παράσχο στο περιοδικό ΄΄Μούσα΄΄.

Στα βασικά σημεία σύνθεσης του περιεχομένου της ύλης τόμου διακρίνονται δύο κύρια μέρη. Το πρώτο αποτελείται από μία ιστορική και ερμηνευτική προσέγγιση, ενώ το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει ένα λεξικό λογοτεχνικών όρων.

Στην πρώτη περίπτωση τα θεμελιώδους σημασίας κυρίαρχα σημεία είναι τα βιογραφικά στοιχεία, η αναφορά στο σύνολο των έργων του εκάστοτε συγγραφέα καθώς και η περίοδος συγγραφής αυτών, οι τίτλοι τους και η χρονική περίοδος δημιουργίας αυτών, ενώ κατ’επέκταση διαιρούνται (ή υποδιαιρούνται) και τοποθετούνται ανάλογα με το λογοτεχνικό τους είδος και μορφή. Πέρα των ανωτέρω αναλύονται συν τω χρόνω τα σημεία ύφους γραφής κι έκφρασης μαρτυρώντας ταυτόχρονα τις εκπεμπόμενες η προσλαμβάνουσες επιδράσεις σε σχέση με άλλους λογοτέχνες. Εκτός όμως από αυτή την περιγραφική προσέγγιση το παρόν σύγγραμμα αναδεικνύει επιπροσθέτως και το σκέλος της αναδίφησης, περικλείοντας εκ των αποτελεσμάτων της τα κυρίαρχα σημεία σύνθεσης της εικόνας του κάθε λογοτέχνη ή ποιητή, όπως και του λογοτεχνικού είδους που αυτός αντιπροσωπεύει. Σε αυτό το σημείο γίνονται διακριτές προκύπτουσες βασικές παράμετροι που δίνουν την εικόνα του κάθε υπάρχοντος λογοτεχνικού σχηματισμού, όπως αυτός ορίζεται μέσα από τα κυρίαρχα μέρη όλων αυτών που εν συνόλω συντελούν στην πνευματική πραγμάτωσή του. Ως τέτοιες επί παραδείγματι είναι το γλωσικό ύφος που αντανακλά τον τρόπο σκέψης του κάθε λογοτέχνη – που γίνεται ορατό έχοντας ως φορέα το είδος του γραπτού λόγου που χρησιμοποιεί (καθαρεύουσα ή δημοτική) –, το ηθικό και αξιακό του πεδίο, το ιδεολογικό του υπόβαθρο, ακόμη δε ως τέτοιες παραμετρικές εκφάνσεις αναγνωρίζονται η παράδοση και η τέχνη, ή ακόμη και οι ρέουσες ανά εποχή ιστορικές πραγματικότητες. Ένα δηλαδή σύνολο στοιχείων που αναπόφευκτα και αποσταγματικά ορίζουν τον τρόπο του σκέπτεσθαι του κάθε δημιουργού. Σαν επιστέγασμα του βιβλίου είναι η συγγραφή ένός λεξικού λογοτεχνικών όρων περιλαμβάνοντας βασικές έννοιες και όρους, στοιχεία αναγκαία για την ολοκληρωμένη κατανόηση του όλου συγγράμματος. Αν και η αναφορά στο κάθε λεξικογραφικό λήμμα – στο σύνολό τους οι όροι αυτοί καλύπτουν ένα σημαντικό φάσμα επί του συνόλου τους – το κάνει να χαρακτηρίζεται σαν επιγραμματικό και αναπτυσσόμενο εντός μιας συνοπτικής γραπτής έκφρασης, εντούτοις αναπτύσσει πλήρη νοηματική κι επεξηγηματική εκφορά αγγίζοντας έτσι τον ζητούμενο γνωσιολογικό πυρήνα.

Σε ότι κατ’αρχήν έχει να κάνει με τη γενική εικόνα του συγγραφικού έργου, χαρακτηρίζεται από μια αρτιότητα απέναντι στο θέμα πραγμάτευσής του, απουσία μακροσκελών προτάσεων και λιτά γραμμένες συντελώντας στην άμεση και απρόσκοπτη κατανόηση του συνολικού κειμένου, αποδίδοντας κατ’άρτιο τρόπο ολόκληρη την εικόνα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ένα σύνολο γενικά στοιχείων που εισχωρώντας εις βάθος διαγράφουν πλήρως τη μορφή του φαινομένου.

Γράφει ο Dott. Άγγελος Ι. Μάλφας
e-mail. malfas-ufficio@libero.it

Tags:

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Ads

You May Also Like

Τον Χάουαρντ Άσμαν τιμά η Disney

Διαθέσιμο στο κανάλι Disney +, στις 7 Αυγούστου, θα είναι διαθέσιμο το ντοκιμαντέρ «Howard», ...

Το 8ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Σύρου σε μια «Εκτός εποχής» εκδοχή

Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σύρου (SIFF), λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν ...

«Ένας Εχθρός του Λαού» στο Studio Μαυρομιχάλη

Ο Θεατρικός Οργανισμός «Νέος Λόγος» γιορτάζοντας τα 10 χρόνια λειτουργίας του studio Μαυρομιχάλη, παρουσιάζει ...

JAZZPOiNT: Stand up Comedy Night -Summer Version!

Το JAZZPOiNT σε free style διάθεση, συνεχίζει τις επιτυχημένες jazz βραδιές με live συγκροτήματα ...

Πέθανε ο »Πατέρας» των κατασκοπικών μυθιστορημάτων

Ο Βρετανός συγγραφέας Ντέιβιντ Κόρνγουελ, ο οποίος έγραφε με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο John Le ...